رودخانه دز مهمترین رودخانه شهرستان دزفول از کوههای لرستان سرچشمه گرفته وپس از عبور از ناحیه کوهستانی وارد دشت خوزستان می گردد.رود دز پس از عبور از شهر دزفول ومشروب ساختن اراضی کشاورزی در محلی به نام بند قیر به رود کارون می پیوندد.
ساکنین مجاور رود دز در روناش واندامش قدیم ودزفول کنونی همواره ازآب ونیروی پنهان آن در جهت رفع نیازهای خویش بهره جسته اند . ماندگارترین نشانه ارتباط میان انسان وآب در دزفول ،پل قدیم شهر است که علی رغم فرسودگی هنوز هم جوابگوی بخش عمده ای از تردد ساکنین امروز شهر دزفول است. از دیگر نشانه های بهره برداری ازآب رود دز می توان به مجموعه سازه های آبی اشاره کرد که امروزه آن ها به عنوان آسیابهای آبی شناخته می شوند ودر گذشته علاوه بر آسیاب به عنوان بند نیز مورد استفاده بوده اند.
این آثار ارزشمند تاریخی که بواسطه جریان دائمی رود بنیان نهاده شده وحیات وبقای آنها وابسته بهآب است،در معرض تهدیدات شدید ناشی از سیاستهای بهره برداری از رود نظیر انشعاب آب از سرچشمه ها وهدایت آن به استانهای مجاور ،تغیررژیم رودخانه واثرات ناشی از خشکسالی گشته اند. از این رو تلاش و اهتمام ویژه مسئولین محترم را می طلبد تا وضعیت رودخانه دز به روزهای زیبا و پر آب گذشته خود باز گردد.
محمد حسین گل نشان
